Artykuły

Ryczałt czy VAT – który rodzaj opodatkowania wybrać?

Osoby decydujące się na założenie własnej działalności gospodarczej często zadają sobie pytanie – ryczałt czy VAT? Zapytanie to jest sformułowane w taki sposób, jakby obie opcje wzajemnie się wykluczały. Nic bardziej mylnego. Pojęcia dotyczą bowiem dwóch różnych na gruncie prawa podatków.

Ryczałt czy VAT – dwa różne podatki

Jak już wyżej wspomniano ryczałt i VAT są dwoma różnymi podatkami. Ryczałt jest odmianą podatku dochodowego, natomiast VAT jest podatkiem od towarów i usług, który – co ciekawe – nie zawsze musi być przez przedsiębiorcę rozliczany. Ustawodawca w zakresie tym przewidział bowiem szereg zwolnień. Opodatkowanie VAT-em jest niezależne od stosowanej przez przedsiębiorcę formy opodatkowania podatkiem dochodowym.

Ryczałt jako odmiana podatku dochodowego

Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych jest jedną z czterech podstawowych form opodatkowania obok: zasad ogólnych,
podatku liniowego oraz karty podatkowej.

Z opodatkowania ryczałtem nie mogą skorzystać wszyscy. Art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym wymienia bowiem wprost listę podmiotów, które obligatoryjnie nie mogą opodatkować swoich dochodów ryczałtem. Wśród nich wymienia się m.in.:

– apteki,
– handel częściami i akcesoriami do pojazdów mechanicznych,
– działalność polegającą na zakupie i sprzedaży wartości dewizowych,
lombardy,
– działalność gospodarczą wolnych zawodów (poza firmami lekarzy, lekarzy stomatologów, lekarzy weterynarii, techników dentystycznych, felczerów, położnych, pielęgniarek, tłumaczy oraz nauczycieli w zakresie świadczenia usług edukacyjnych polegających na udzielaniu lekcji na godziny),
– świadczenie usług wymienionych w załączniku nr 2 do ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym (np. usługi reklamowe; usługi prawne, rachunkowo-księgowe i doradztwa podatkowego; usługi architektoniczne i inżynierskie).

Ryczałt jest specyficzną formą rozliczania z fiskusem, w której podstawę opodatkowania stanowi przychód. Podstawa ta nie jest pomniejszona o poniesione w danym okresie koszty uzyskania przychodów.

Przychody osiągnięte przez podmioty rozliczające się ryczałtem mogą zostać opodatkowane stawkami: 20%, 17%, 12,5, 8,5%, 5,5%, 3% lub 2%. Stawka ryczałtu zależna jest od rodzaju wykonywanej działalności gospodarczej.

Osoba rozpoczynająca działalność gospodarczą, chcąc wybrać ryczałt jako formę opodatkowania, powinna ją wskazać na druku CEIDG-1. Natomiast podmioty opodatkowane w inny sposób, chcące dokonać zmiany na ryczałt od przychodów ewidencjonowanych, mogą to zrobić dopiero po zakończeniu danego roku w terminie do 20 stycznia.

Podmioty opodatkowane ryczałtem wykazują przychody w ewidencji przychodów w podziale na poszczególne stawki ryczałtu. Za poszczególne okresy rozliczeniowe (miesiące lub kwartały) należy wyliczać zryczałtowany podatek podlegający wpłacie do urzędu skarbowego. Wyliczenia i wpłaty podatku należy dokonać do 20. dnia miesiąca za miesiąc (kwartał) poprzedni. Z tego tytułu podatnik nie składa okresowych deklaracji rozliczeniowych. Co ważne po zakończeniu roku podatkowego, w terminie do 31 stycznia ryczałtowiec jest zobligowany do złożenia zeznania rocznego PIT-28.

Zalety ryczałtu

  • stosunkowo niskie stawki podatku
  • prosta księgowość
  • możliwość rozliczania ryczałtu za okresy kwartalne (po spełnieniu określonych warunków)

Wady ryczałtu

  • brak możliwości wspólnego rozliczenia z małżonkiem lub jako osoba samotnie wychowująca dziecko
  • brak możliwości skorzystania z ulgi na dzieci
  • brak możliwości rezygnacji z ryczałtu w trakcie roku
  • brak możliwości rozliczania kosztów uzyskania przychodów

VAT, czyli podatek od towarów i usług

Zgłoszenie dla celów VAT jest oddzielnym procesem i nie ma nic wspólnego z ryczałtem. Zakładając działalność gospodarczą, przyszły przedsiębiorca musi podjąć decyzję o tym, czy zostanie czynnym podatnikiem VAT, czy też będzie korzystał w tym zakresie ze zwolnienia.

Jak wynika z art. 113 ust. 1 ustawy o VAT, przedsiębiorca może korzystać ze zwolnienia z VAT ze względu na limit obrotów – 200 000 zł. W przypadku podmiotów rozpoczynających działalność w trakcie roku podatkowego limit ten ustala się w sposób proporcjonalny.

Gdy przedsiębiorca nie chce lub nie może skorzystać ze zwolnienia podmiotowego, powinien zarejestrować się jako czynny podatnik VAT. W tym celu powinien wypełnić druk VAT-R i złożyć go w urzędzie skarbowym. Co ważne z tytuł rejestracji przedsiębiorca nie ponosi żadnych dodatkowych kosztów. Niegdyś opłata ta wynosiła 170 zł. Obecnie została zniesiona.

Kiedy warto być czynnym podatnikiem VAT

  • gdy dokonuje się sprzedaży przede wszystkim dla podmiotów, które również są czynnymi podatnikami VAT;
  • gdy sprzedaż będzie opodatkowana stawką poniżej 23% VAT, a zakupy stawką 23%;
  • gdy planujemy duże inwestycje – nadwyżka VAT naliczonego (od zakupów) zostanie wówczas zwrócona i może stanowić źródło polepszenia sytuacji finansowej firmy;

Kiedy warto korzystać ze zwolnienia z VAT

  • gdy dokonuje się sprzedaży przede wszystkim na rzecz podmiotów niebędących VAT-owcami, np. handel detaliczny;
  • gdy przedsiębiorca nie planuje dokonywać znacznych wydatków;

Czynni podatnicy VAT są zobowiązani do składania okresowych deklaracji rozliczeniowych:

  • VAT-7 w przypadku rozliczeń miesięcznych;
  • VAT-7K w przypadku rozliczeń kwartalnych.

Co ważne, deklaracje te składa się i opłaca w terminie do 25. dnia miesiąca następującego po miesiącu/kwartale rozliczeniowym.

Ryczałt czy VAT – podatki te mogą występować wspólnie

Jak już wspomniano na wstępie, ryczałt i VAT to dwa różne podatki, dlatego też w praktyce możemy mieć do czynienia z dwoma typami połączeń:

  • ryczałt + czynny podatnik VAT,
  • ryczałt + zwolnienie z VAT.