Artykuły

Jednolity plik kontrolny

Ministerstwo Finansów, chcąc uszczelnić polski system podatkowy, wprowadza tzw. Jednolity Plik Kontrolny (JPK). Jaki jest cel wprowadzenia tego typu rozwiązania? Jaka jest struktura Jednolitego Pliku Kontrolnego? Kto i od kiedy będzie zobligowany do jego przekazania? Wyjaśniamy poniżej.

Czym jest Jednolity Plik Kontrolny?

Jednolity Plik Kontrolny został wprowadzony art. 193a ordynacji podatkowej i dla części podmiotów obowiązuje już od 1 lipca 2016 roku.

Art. 193a. § 1.

W przypadku prowadzenia ksiąg podatkowych przy użyciu programów komputerowych, organ podatkowy może żądać przekazania całości lub części tych ksiąg oraz dowodów księgowych za pomocą środków komunikacji elektronicznej lub na informatycznych nośnikach danych, w postaci elektronicznej odpowiadającej strukturze logicznej, o której mowa w § 2, wskazując rodzaj ksiąg podatkowych oraz okres, którego dotyczą.

Przez Jednolity Plik Kontrolny należy rozumieć zatem księgi i dokumenty księgowe prowadzone za pomocą programów komputerowych w odpowiednim formacie, przekazywane na żądanie organu podatkowego. Niemniej jednak do momentu gdy urząd skarbowy nie poprosi podatnika o przekazanie danych w postaci Jednolitego Pliku Kontrolnego, podatnik powinien je generować i przechowywać.

Ważne!

Z obecnego brzmienia przepisów ordynacji podatkowej wynika, iż obowiązek przygotowania ksiąg i dowodów księgowych w postaci JPK dotyczy tylko tych podmiotów, które prowadzą poszczególne struktury przy użyciu programu komputerowego. Należy przy tym pamiętać, że za program komputerowy uznaje się zarówno MS Excel, jak i typowe programy przeznaczone do fakturowania, prowadzenia księgowości czy gospodarki magazynowej.

Cel wprowadzenia Jednolitego Pliku Kontrolnego

Jak wyjaśnia Ministerstwo Finansów, celem wprowadzenia Jednolitego Pliku Kontrolnego jest umożliwienie podatnikom przekazywania informacji organom podatkowym w formie elektronicznej pozwalającej na skrócenie czasu wykonywanych czynności, zmniejszenie ich uciążliwości, a w efekcie ograniczenia ich kosztów.

Niemniej jednak najistotniejszym celem wprowadzenia Jednolitego Pliku Kontrolnego jest skrócenie czasu kontroli podatkowej oraz poprawa jej wyników. System ten pozwoli urzędnikom przede wszystkim na łatwe zlokalizowanie tzw. pustych faktur.

W niebudzących wątpliwości przypadkach ta forma udostępniania informacji pozwoli odstąpić od kontroli, JPK obejmuje bowiem nie tylko rozliczenie podatku od towarów i usług, lecz także inne podatki oraz szeroko rozumianą weryfikację ksiąg rachunkowych i ewidencji podatkowych.

Jednolity Plik Kontrolny – korzyści z wprowadzenia

Wprowadzenie Jednolitego Pliku Kontrolnego wiąże się z korzyściami zarówno po stronie organu podatkowego, jak i samych podatników:

odejście od papierowych wydruków

dostęp do danych w formacie umożliwiającym szybką analizę

automatyzacja

ułatwienia dla audytorów (zarówno wewnętrznych, jak i zewnętrznych)

szybsza (niż do tej pory) kontrola podatkowa.

Struktury Jednolitego Pliku Kontrolnego

Jak wynika z art. 193a. § 2 ordynacji podatkowej, Jednolity Plik Kontrolny składa się ze struktur logicznych postaci elektronicznej ksiąg podatkowych oraz dowodów księgowych. Aktualnie JPK składa się z siedmiu struktur:

księgi rachunkowe – JPK_KR

wyciąg bankowy – JPK_WB

magazyn – JPK_MAG

ewidencje zakupu i sprzedaży VAT – JPK_VAT

faktura VAT – JPK_FA

podatkowa księga przychodów i rozchodów (KPiR) – JPK_PKPIR

ewidencja przychodów (ryczałt) – JPK_EWP

Co ważne Ministerstwo Finansów planuje wprowadzenie kolejnych struktur, np. JPK dla paragonów fiskalnych.

Ważne!

JPK_FA (struktura dotycząca faktur) jest najobszerniejszą pod względem liczby danych merytorycznych spośród wszystkich struktur. Zawiera ich ponad 80. Po wielu konsultacjach dotyczy ona obecnie jedynie faktur sprzedażowych.

Każda z siedmiu struktur składa się z trzech sekcji:

sekcja nagłówkowa – są to informacje identyfikujące dany podmiot, związane zarówno z JPK (data utworzenia pliku, daty określające zakres informacji raportowanych w pliku, cel złożenia itd.), jak i z samym podmiotem kontrolowanym (firma, NIP, adres itd.);

sekcja merytoryczna – są to informacje dotyczące zdarzeń gospodarczych zależne od struktury, której JPK dotyczy;

sekcja kontrolna – zawiera sumy kontrolne pozwalające sprawdzić, czy wszystkie informacje zostały prawidłowo odczytane, tj.: ilość raportowanych wierszy, sumy raportowanych kwot.

Struktury logiczne postaci elektronicznej ksiąg podatkowych oraz dowodów księgowych można pobrać ze strony internetowej Ministerstwa Finansów: Struktury JPK.

Ważne!

Jedyną strukturą JPK obowiązkowo przekazywaną co miesiąc bezpośrednio do Ministerstwa Finansów jest JPK_VAT. Pozostałe struktury przekazuje się do urzędu skarbowego na jego prośbę.

JPK_KR – księgi rachunkowe

Struktura JPK_KR zawiera wszystkie istotne dane wynikające z ksiąg rachunkowych m.in.:

zestawienia obrotów i sald – w ramach tej sekcji wymagane są informacje dotyczące: kont (typ, zespół itd.), bilansów, obrotów, sald.

dziennika – księgi głównej – w ramach tej sekcji wykazuje się dane dotyczące dowodów księgowych: numer dowodu, rodzaj dowodu, data sprzedaży, data zakupu, data księgowania, informacja o osobie odpowiedzialnej za treść zapisu.

zapisy na kontach księgi głównej i ksiąg pomocniczych – w sekcji tej należy wskazać numer zapisu (kodu) na koncie pozwalającym na jego powiązanie z zapisem w dzienniku.

Ważne!

Przedsiębiorcy prowadzący uproszczoną księgowość przy wykorzystaniu programów komputerowych nie sporządzają JPK_KR.

JPK_WB – wyciągi bankowe

Struktura JPK_WB zawiera istotne informacje dotyczące wyciągów bankowych używanych w firmie, tj.:

numer IBAN rachunku, którego wyciąg dotyczy,

salda – w ramach tej sekcji wymagane są informacje dotyczące salda początkowego i końcowego wyciągu bankowego,

wyciąg – w ramach tej sekcji wymagane są dane dotyczące poszczególnych operacji: data operacji, kwota winien, kwota ma, nazwa podmiotu będącego stroną operacji, opis operacji.

Ważne!

Prawdopodobnie struktura JPK_WB zostanie poszerzona o numer rachunku bankowego podmiotu, na rzecz którego dokonywane są płatności oraz od którego środki wpływają na nasz rachunek bankowy.

Ważne!

W przypadku podmiotów użytkujących w firmie prywatne rachunki bankowe (chodzi przede wszystkim o jednoosobowe działalności gospodarcze) kwestia przekazywania informacji z wyciągu bankowego nie została doprecyzowana. Dane z prywatnych rachunków używanych również do celów firmowych nie powinny być wymagane, gdyż wyciąg odzwierciedla również transakcje prywatne, a te nie powinny podlegać kontroli. Kwestia ta wymaga doprecyzowania. Może się bowiem okazać, iż przedsiębiorca będzie zobligowany do wyfiltrowania i przekazania informacji jedynie o transakcjach firmowych.

JPK_MAG – magazyn

Struktura JPK_MAG dotyczy ruchu towarów, materiałów itd. w magazynie. Obejmuje swoim zakresem dokumenty magazynowe:

PZ (przyjęcie zewnętrzne), które można podzielić na dwie podsekcje:

PZ wartość – obejmuje takie dane jak: numer dokumentu, data dokumentu, data otrzymania towaru, dostawca, wartość ogólna, numer faktury

PZ wiersze – obejmuje takie informacje jak: kod towaru, nazwa towaru, ilość, jednostka, cena jednostkowa, wartość pozycji

WZ (wydanie zewnętrzne), które dzielą się na dwie grupy:

WZ wartość – numer dokumentu, data dokumentu, data wydania towaru, odbiorca, wartość ogólna dokumentu, numer faktury

WZ wiersze – kod towaru, nazwa towaru, ilość, jednostka, cena jednostkowa, wartość pozycji

RW (rozchód wewnętrzny) i MM (przesunięcie międzymagazynowe), tak jak poprzednie sekcje dzieli się na dwie podsekcje:

RW i MM wartość – numer dokumentu, data dokumentu, wartość ogólna dokumentu, data wydania towaru, miejsce wydania, miejsce przeznaczenia

RW i MM wiersze – kod towaru, nazwa towaru, ilość, jednostka, cena jednostkowa, wartość pozycji

Ważne!

Obowiązek składania JPK_MAG dotyczy wszystkich podmiotów, które prowadzą gospodarkę magazynową przy użyciu programów komputerowych. Obowiązek ten dotyczy również jednoosobowych działalności, spółek cywilnych itp., które nie są zobligowane przepisami do prowadzenia magazynu, a mimo tego to robią.

JPK_FA – faktury

Struktura JPK_FA obejmuje jedynie faktury sprzedaży (w rozumieniu ustawy o VAT). W ramach tejże struktury należy wykazać wszystkie te dokumenty, które formalnie spełniają wymogi uznania za fakturę (niekoniecznie słowo “faktura” musi znajdować się w nazwie).

Struktura JPK_FA obejmuje takie informacje jak:

stawki podatku – sekcja ta zawiera wszystkie dane dotyczące stawek podatku VAT występujących na fakturach zawartych w rejestrze zakupu i sprzedaży

faktury – w ramach tej grupy prezentuje się podstawową informację o fakturze przez jej odpowiednie oznaczenie:

VAT – zwykła faktura

KOREKTA – faktura korygująca

ZAL – faktura zaliczkowa

POZ – pozostałe rodzaje faktur

dodatkowo w sekcji tej prezentuje się takie informacje jak np.: data wystawienia, numer faktury, dane nabywcy, dane sprzedawcy, kwota podatku, kwota należności ogółem, metoda kasowa (tak/nie), odwrotne obciążenie (tak/nie), zwolnione (tak/nie), środki transportu (data dopuszczenia, czas użytkowania)

szczegółowe pozycje faktury – w tej części wykazuje się takie informacje jak: numer faktury, nazwa towaru lub usługi, miara dostarczonych towarów lub zakres wykonanych usług (opcjonalnie), ilość, cena jednostkowa brutto, wartość sprzedaży brutto

Ważne!

W pierwotnej wersji JPK_FA miał obejmować zarówno faktury sprzedaży, jak i faktury zakupu. Niemniej jednak w komunikacie Ministra Finansów z dnia 28 lipca 2016 r. wskazano, że faktury zakupu nie będą przekazywane w formacie JPK.

JPK_PKPIR – księga przychodów i rozchodów

Strukturę JPK_PKPIR są zobligowani sporządzać jedynie ci podatnicy, którzy prowadzą KPiR przy użyciu programów komputerowych. Powinna zawierać takie informacje jak:

PKPIR info – sekcja ta wymaga takich informacji jak: wartość spisu z natury na początek i koniec roku, koszty uzyskania przychodu, dochód

PKPIR wiersze – sekcja ta powinna zawierać dane: liczba porządkowa, data zdarzenia gospodarczego, numer dowodu księgowego, dane kontrahenta, opis zdarzenia, przychód, zakupy, wydatki

JPK_EWP – ewidencja przychodów

Struktura JPK_EWP jest przeznaczona dla tych podmiotów, które są zobligowane do prowadzenia ewidencji przychodów tzn. podmioty opodatkowane ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych. Powinna zawierać takie dane jak:

Ewidencja Przychodów (wiersze) – sekcja ta wymaga takich danych jak: liczba porządkowa, data wpisu, data uzyskania przychodu, numer dowodu, kwota przychodu opodatkowanego wg stawek (20%, 17%, 8,5%, 5,5%, 3%), kwota przychodu opodatkowana 10% stawką, ogółem przychody

JPK_VAT – ewidencja zakupu i sprzedaży VAT

Struktura JPK_VAT jest jedną z najważniejszych, jest ona bowiem przekazywana bezpośrednio do Ministra Finansów, co wynika z art. 82 par. 1b ordynacji podatkowej.

Art. 82 § 1b.

Osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, prowadzące księgi podatkowe przy użyciu programów komputerowych, są obowiązane, bez wezwania organu podatkowego, do przekazywania, za pomocą środków komunikacji elektronicznej, ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych informacji o prowadzonej ewidencji, o której mowa w art. 109 ust. 3 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, w postaci elektronicznej odpowiadającej strukturze logicznej, o której mowa w art. 193a § 2, na zasadach dotyczących przesyłania ksiąg podatkowych lub ich części określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 193a § 3, za okresy miesięczne w terminie do 25. dnia miesiąca następującego po każdym kolejnym miesiącu, wskazując miesiąc, którego ta informacja dotyczy.

Struktura JPK_VAT obejmuje takie sekcje jak np.:

Ewidencja Sprzedaży VAT – podsekcja ta powinna obejmować takie dane jak: data sprzedaży, data wystawienia, numer dokumentu, informacje o nabywcy (firma, adres), sprzedaż opodatkowana brutto, sprzedaż opodatkowana VAT 23%, sprzedaż opodatkowana netto 8%, sprzedaż opodatkowana VAT 8%, sprzedaż opodatkowana netto 5%, sprzedaż opodatkowana VAT 5%, sprzedaż opodatkowana netto 0%, sprzedaż zwolniona, sprzedaż niepodlegająca opodatkowaniu VAT, import, eksport, wewnątrzwspólnotowe nabycie, wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów, suma VAT

Ewidencja Zakupu VAT – powinna zawierać: informacje o wystawcy faktury (nazwa, adres, NIP itd.), numer faktury, data wpływu faktury, kwota netto przy nabyciu towarów i usług zaliczanych u podatnika do środków trwałych, kwota netto przy nabyciu towarów i usług pozostałych, kwota podatku naliczonego

Ważne!

JPK_VAT należy składać za okresy miesięczne do 25. dnia miesiąca następującego po każdym kolejnym miesiącu.

JPK_VAT ma obrazować wszelkie dane wykazane w rejestrach VAT, a w konsekwencji w składanych deklaracjach VAT.

Uwaga!

Miesięczna wysyłka JPK_VAT dotyczy również podatników, którzy rozliczają się kwartalnie.

Źródło: A. Borowska, Jednolity plik kontrolny – warto wiedzieć, https://poradnikprzedsiebiorcy.pl/-jednolity-plik-kontrolny(dostęp: 19.10.2017r.)